Begrippen
Boermarken
De boermarke of marke is een eeuwenoude vereniging van zelfstandige dorpsbewoners die de gemeenschappelijke eigendommen van dat dorp beheert. Het woord marke wordt ook gebruikt om het gebied mee aan te geven dat bij een dorp hoort.
In de Middeleeuwen ontstonden hier permanente nederzettingen, de buurschappen. Het gaat dan veelal om brinkdorpen, bestaande uit een aantal boerderijen gegroepeerd rondom een gezamenlijk dorpsplein (de brink). Elke buurschap had een afgebakend grondgebied ter beschikking, de marke (letterlijk: grens, zie mark).
De marke was als onverdeeld grondgebied in gezamenlijk eigendom van de zelfstandige dorpsbewoners, die er elk een vastgesteld aandeel in hadden. Dit aandeel wordt waardeel genoemd. De hoeveelheid waardelen die iemand bezat bepaalde, hoeveel macht hij had in de boermarke en daarmee in de buurschap.
Mesolithicum
Het mesolithicum (middensteentijd) is een aanduiding voor een cultuurperiode in Europa die begint na het aflopen van de laatste ijstijd en eindigt wanneer een samenleving overschakelt op landbouw en veeteelt en tal van nieuwe technologieën ontwikkelt of overneemt.
Jagen, vissen en verzamelen waren de middelen van bestaan van de mensen in mesolithische culturen, die doorgaans als nomaden leefden; nederzettingen zijn zeldzaam.
Vondsten uit het mesolithicum tonen aan dat steenbewerkingstechnieken verfijder werden en dat magisch-religieuze gebruiken veelvuldiger voorkwamen.
Neolithicum
Het neolithicum of jonge steentijd of late steentijd is die periode in de geschiedenis van de mensheid waarin de overgang plaatsvond van jagen en verzamelen naar akkerbouw en het weiden van kudden, en die eindigt met de ontdekking van de metaalbewerking (koper, later brons), waarna de bronstijd begint.
In de jonge steentijd werd ook de eerste metaalbewerking ontdekt, aanvankelijk op metalen die in gedegen toestand voorkomen, zoals goud, zilver en koper; de oudste kopervondsten zijn van ongeveer 8000 voor Christus in Anatolië. Daarom wordt het laatste deel van de jonge steentijd ook wel de kopertijd genoemd.
Willekeuren
Vastgelegde afspraken, voorlopers van onze wetten.
Wold
Een wold duidt in Drenthe niet op een bos in het algemeen, maar alleen op de bossen langs de beken. Het zijn zogenaamde elzenbroekbossen, bossen in moerasachtige gebied.
Woldenontginning
De woldontginningen in Noord Drenthe hebben hun basis op de hoger gelegen flanken van de beekdalen. Een goede plek om je te vestigen: de hogere delen boden de gelegenheid voor akkerbouw en de ontgonnen wolden konden gebruikt worden als wei- en hooiland.