Nederzettingen
Keileem
Keileem
In de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen moeten zich steeds meer mensen hebben gevestigd in nederzettingen in het keileemlandschap. Neem bijvoorbeeld Wijster, daar lag in de 4e eeuw al een cluster van zo’n 20 boerderijen op een lage zandrug aan een veentje. Ook Peize was in die tijd al een nederzetting.
De organisatiegraad van de maatschappij neemt vanaf het jaar 1000 duidelijk toe. De eerste boermarken (zie Begrippenlijst onderaan deze pagina) stammen uit die tijd. In geschreven bronnen zoals oorkonden en willekeuren (zie Begrippenlijst onderaan deze pagina) duiken de volgende plaatsnamen op, bijvoorbeeld:
Pezie voor Peize en
Elethe voor Eelde.
Veen
Het hoge en droge keileemgebied is dus vanaf de bronstijd bewoond. Het veen is een heel ander verhaal. Ten eerste is er waarschijnlijk een verschil geweest tussen hoogveengebieden en de altijd natte laagveengebieden.
De hoogveengebieden zijn bruikbare landbouwgebieden. We zien daar de woldenontginningen (zie Begrippenlijst onderaan deze pagina): Eelderwolde, Paterswolde, Peizerwold, Leutingewolde, Foxwolde en Roderwolde. Bruikbaar, maar voor landbouw toch wel met een hoge grondwaterstand.
